Kaansarii kalee qaba. Akkamittan of kunuunsa?

 Kaansarii kalee qaba. Akkamittan of kunuunsa?

Wal'aansi kaansarii kalee fi kaansarii kalee qaama keessan irratti miidhaa geessisa. Namoonni tokko tokko kalee isaanii jijjiiruuf ykn baqaqsanii hodhuun gartokkee kalee isaanii irraa baafamu. Namoonni kaan hanga lubbuun jiranitti wal’aansa barbaadu ta’a. Karaa kamiinuu, akka isaan adeemsa kee hordofuu fi mallattoo kaansarii kalee irra deddeebi’ee dhufu (kaansarii deebi’ee dhufu) ilaaluu akka danda’aniif ogeessa fayyaa kee waliin beellama yeroo hunda karoorfachuu qabda. Fakkeenyaaf, namoonni wal’aansa booda mallattoo kaansarii kalee hin qabne, wal’aansa booda waggoota lamaan jalqabaaf ji’a sadii hanga ja’aatti suuraa hordoffii fi qorannoo dhiigaa gochuuf karoorfachuu qabu.

Yoo kaansarii kaleetiin wal’aanamaa jirta ta’e, tarkaanfiiwwan fudhachuu dandeessu kanneen carraa kaansarii kalee deddeebi’ee dhufu hir’isuu danda’an tokko tokko kunooti:

Vaayirasii hepatitis B fi hepatitis C irraa of eegaa.

Yoo tamboo xuuxxe dhaabuuf yaali. Yoo gargaarsa barbaadde, waa’ee sagantaalee tamboo xuuxuu dhiisuu ogeessa fayyaa kee gaafadhu.

Yoo alkoolii dhugde, yookaan hir'isi yookaan dhaabuuf yaali. Ammas, yoo gargaarsa barbaadde, ogeessi fayyaa kee sagantaalee fi tajaajiloota gorsuu danda’a.

Nyaata fayya qabeessa nyaachuu. Wal’aansi kaansarii kalee fi kaansarii kalee yeroo qaamni kee fayyuu fi jabaatee akka turuuf soorata barbaadutti fedhii nyaataa kee irratti dhiibbaa uumuu danda’a. Yoo nyaata nyaachuu irratti rakkatte ogeessa soorataa waliin haasa’i. Isaanis karaalee soorata isin barbaachisu argachuu dandeessan yaada isiniif dhiyeessu.

Sochii qaamaa tokko tokko godhaa. Haala keessa jirtu ilaalcha keessa galchuun sochii qaamaa maaltu hiika akka qabu ogeessa fayyaa kee gaafadhu. Kaansariin dhiphina namatti fida. Sochii qaamaa gochuun dhiphina sana keessaa muraasa isaanii balleessuu dandaʼa.

Boqonnaa gahaa argadhu. Dadhabbiin miidhaa kaansarii kalee fi wal'aansa kanaan dhufudha.

Kaansarii kalee waliin jiraachuun kophaa ta’uu danda’a. Waaʼee dhukkuba kee namoota kaan wajjin haasaʼuun sitti hin tolle taʼa. Yoo akkas ta’e, gareewwan deeggarsaa namoota waan keessa darbitu beekan itti argattu akka gorsu ogeessi fayyaa kee gaafadhu. Deeggarsi fi hubannoon isaanii jijjiirama fiduu danda’a.

Yaadannoo Kilinika Kilivilaandi irraa argame

Kaansariin kalee jalqabaa dhukkuba lubbuu namaa balaa irra buusudha. Yeroo baay’ee, namoonni hanga kaansarichi sadarkaa guddaa irra ga’utti kaansarii kalee akka qaban hin beekan, kunis filannoowwan wal’aansaa daangessuudha. Yeroo sun ta’u, ogeeyyiin fayyaa wal’aansa mallattoolee dhukkuba kanaa salphisuu fi guddina kaansarii suuta jedhu irratti xiyyeeffatu, qulqullina jireenyaa akka qabaattu si gargaara. Yoo kaansarii kalee gosa sadarkaa olaanaa qabaattan, waa’ee filannoowwan wal’aansaa keessanii, faayidaa fi miidhaa cinaa dabalatee, ogeessa fayyaa keessan waliin haasa’aa, kanaaf gara fuulduraatti filannoowwan keessan irratti ofitti amanamummaa akka isinitti dhaga’amuuf.