Baqaqsanii Hodhuu Garaachaa (Gastrectomy) .

 Baqaqsanii hodhuun qaama garaachaa (gastric sleeve surgery) jedhamu, sleeve gastrectomy jedhamuunis kan waamamu yoo ta'u, baqaqsanii hodhuu qaama saalaa dhiiraa (bariatric surgery surgery) dha. Garaa kee keessaa kutaa guddaa tokko kan balleessu siʼa taʼu, “sleeve” dhiphoo taʼe dhiisa. Garaa kee hir'isuun kaalorii daangessuu fi mallattoo beela hir'isuuf gargaara. Baqaqsanii hodhuun kun namoota furdina garmalee cimaa qaban ulfaatina qaamaa bu’a qabeessa ta’e akka hir’isan gargaaruuf kan dhiyaatedha.

Baqaqsanii hodhuun harka garaachaa maali?

Gastriik sleeve, sleeve gastrectomy jedhamuunis kan waamamu yoo ta'u, ulfaatina qaamaa hir'isuuf baqaqsanii hodhuu bariatric bariatric baqaqsanii hodhuudha. Guddina garaachaa hir'isuun hojjeta. Jechi “gastrectomy” jedhu garaan kee gartokkee ykn guutummaa isaa baasuu jechuudha. Opereeshiniin sleeve garaachaa gara %80 garaa keetii kan balleessu yoo ta’u, “sleeve” tuuboo fakkaatu, gara guddinaa fi boca muuzii ta’u dhiisa.

Qaamni garaachaa maal hojjeta?

Guddina garaachaa hir’isuun haala salphaa taa’umsa tokko keessatti hamma nyaata nyaachuu dandeessan daangessuuf gargaaru yoo ta’u, kunis daftee akka guutamtu si taasisa. Garuu kaayyoo biraas ni tajaajila: hamma hormoonota beelaa garaan kee oomishuuf danda'u hir'isa. Kunis fedhii nyaataa fi araada kee hir'isuuf kan gargaaru yoo ta'u, kaka'umsa namoonni ulfaatina qaamaa hir'isan akka deebifatan taasisu ittisuuf gargaaruu danda'a.

Baqaqsanii hodhuun harka garaachaa hangam mul’ata?

Baqaqsanii hodhuu ulfaatina qaamaa hir’isuu U.S fi addunyaa irratti baay’inaan raawwatamu keessaa baqaqsanii hodhuu garaachaa (gastric sleeve) dha. Baqaqsanii hodhuu bariatric waggaa waggaan U.S. keessatti raawwatamu keessaa walakkaa ol kan ta’an sleeve gastrectomies dha. Walumaagalatti lakkoofsi opereshinii garaachaa waggaa waggaan raawwatamu U.S. keessatti gara 150,000 fi addunyaa guutuutti 380,000 ta’a. Garuu, namoota fayyadamoo ta'uu danda'anii fi baqaqsanii hodhuudhaaf ulaagaa guutan keessaa %1 qofatu qabatamaan argatu.

Baqaqsanii hodhuun harka garaachaa haalawwan fayyaa akkamii yaaluuf gargaara?

Baqaqsanii hodhuun harka garaachaa furdina garmalee fi haalawwan yaalaa furdina garmalee wajjin walqabatan yaala baqaqsanii hodhuudha. Namoota gahumsa qaban kanneen furdina qaamaa isaanii waliin walqabatee haala fayyaa hamaa qabaniif ykn isaan qabamuuf carraa guddaa qaban qofaaf kan dhiyaatudha. Baqaqsanii hodhuun harka garaachaa dhukkuboota fooyyessuu fi yeroo tokko tokko dhabamsiisuu danda’a, isaanis:

Insuliinii ofirraa ittisuu fi dhukkuba sukkaaraa gosa 2ffaa.

Dhiibbaa dhiigaa fi dhibee onnee dhiibbaa dhiigaa.

Hyperlipidemia (kolestroolii olka’aa) fi dhukkuba arteriiwwanii.

Dhukkuba kalee cooma alkoolii hin qabnee fi steatohepatitis.

Obesity hypoventilation syndrome fi hirribaan hafuura baafachuu danquu.

Dhukkubbii lafee fi lafee dugdaa.

Sleeviin garaachaa nageenya qabaa?

Balaan baqaqsanii hodhuu qaama garaachaa balaa furdina garmalee fi dhukkuboota kanaan walqabatan qabaachuu irraa baay’ee xiqqaadha. Akkasumas, ujummoo fincaanii balleessuu fi jilba bakka buusuu dabalatee opereshiniiwwan beekamoo biroo caalaa saffisa walxaxiinsaa gadi aanaa qaba. Hojimaatni qaama garaachaa irra caalaan isaa mala baqaqsanii hodhuu xiqqaa ta’een kan raawwatamu yoo ta’u, kunis dhukkubbiin ciccitaa irraa dhufu xiqqaachuu fi saffisaan fayyuu jechuudha.

BAL'INA HOJII

Baqaqsanii hodhuu harka garaachaaf maaltu ulaagaa siif kenna?

Ulaagaa guutuuf ulaagaaleen waliigalaa:

Furdinni qaamaa cimaa akka qabdu (gita III). Kunis kan murtaa’u BMI (body mass index) keetiin yoo ta’u, kunis ulfaatinaafi dheerina keetiin kan shallagamu yoo ta’u, haala fayyaa keetiin walqabateedha. Furdinni gita III jechuun BMI 40 fi isaa ol, ykn BMI yoo xiqqaate 35 yoo xiqqaate dhukkuba walqabatu tokko qabaachuu jechuudha.

Baqaqsanii hodhuu dura ulfaatina qaamaa hir'isuuf yaaltee garuu akka hin milkoofne. Dhaabbanni inshuraansii kee baqaqsanii hodhuu kee osoo hin raggaasiin dura karoora ulfaatina qaamaa hir’isuu kan yaala fayyaatiin to’atamu irratti ji’a sadii hanga ja’aa dabarsuu si irraa eegamuu danda’a.

Adeemsa baqaqsanii hodhuu fi fayyuuf qaamaa fi sammuudhaan qophaa’uu kee. Baqaqsanii hodhuu ulfaatina qaamaa hir’isuuf ulaagaa guutuu kee dura garee ogeeyyii nyaataa, ogeeyyii xiin-sammuu fi ogeeyyii fayyaa biroo waliin gorsaa fi qorannoo ni argatta.

Baqaqsanii hodhuu harka garaachaa dura maaltu ta’a?

Yoo qorannoo fayyaa kee darbitee fi baqaqsanii hodhuu harka qaama saalaa dhiiraa (bariatric sleeve surgery) argachuuf ulaagaa guutte, tarkaanfiin itti aanu nyaata dhangala’aa torban lamaaf ta’a. Ogeessi baqaqsanii hodhuu kee qajeelfama addaa hordofuu qabdu siif kenna. Kaayyoon isaas cooma garaa keessanii fi kalee keessan keessa jiru tokko tokko dhabuudhaan baqaqsanii hodhuun sun nageenya akka qabaatu gochuudha.

Baqaqsanii hodhuu kee dura sa’aatii 12f homaa akka hin nyaanne ykn hin dhugne si gaafatama. Sunis yeroo adeemsa kanaa garaan kee duwwaa ta’uu isaa mirkaneessuuf. Yeroo baqaqsanii hodhuu nyaata ykn dhangala’aan garaa keessan keessaa hafuun miidhaa namatti hin tolle ykn illee balaa geessisuu danda’a.

Baqaqsanii hodhuun harka garaachaa akkamitti raawwatama?

Yeroo baayyee, sleeve gastrectomy kan raawwatamu baqaqsanii hodhuu laparoscopic ykn robotic jedhamuuni. Kana jechuun, ogeessi baqaqsanii hodhuu qaama kee argachuuf qaawwa garaa kee banuuf ciccitaa guddaa (ykn muramuu) gochuu mannaa, ciccitaa xixiqqoodhaan baqaqsanii hodhuu sana ni raawwata. Kunis salphaatti fayyuu akka argatan taasisa, garuu namoonni tokko tokko haala isaanii irratti hundaa’uun baqaqsanii hodhuu banaa ta’een tajaajila gaarii argachuu danda’u.

Yeroo baqaqsanii hodhuu qaama garaachaa maaltu ta'a?

Ogeessi baqaqsanii hodhuu kee qoricha sammuu namaa hadoochu waliigalaa siif kenna, kanaaf yeroo baqaqsanii hodhuu sana ni rafta.

Ogeessi baqaqsanii hodhuu kee garaa kee keessaa muraa xiqqoo (gara inchii 1/2 dheeratu) ni godhee buufata doonii ni galcha. Garaa kee bal’isuuf gaazii kaarboon daayi’oksaayidii karaa buufata doonii sanaa ni paampii godhu.

Sana booda kaameraa viidiyoo xiqqoo ibsaa qabu (laparoskoopii) karaa buufata doonii ni kaa’u. Kaameeraan keessa keessan iskiriinii irratti ni pirojektii godha.

Karaa ciccituu dabalataa tokkoo hanga sadii, ogeessi baqaqsanii hodhuu kee buufata dabalataa galchee meeshaalee dheeraa fi dhiphoo fayyadamuun adeemsa sana ni xumura.

Isaanis sleewii garaachaa ni safaru, achiis garaacha kee isa hafe qoqqoodanii adda baasuun meeshaa baqaqsanii hodhuu fayyadamuun adda baasu.

Ogeessi baqaqsanii hodhuu kee garaacha irraa hafe ni baasa, achiis bakka ciccitaa kee ni cufa.

Hanga yoomiitti gaastric sleeve baqaqsanii hodhuu fudhachuu?

Baqaqsanii hodhuu ulfaatina hir’isuu biroo wajjin wal bira qabamee yoo ilaalamu, sleeve gastrectomy baqaqsanii hodhuu gabaabaa fi salphaadha. Gara daqiiqaa 60 hanga 90 fudhata. Ogeessi baqaqsanii hodhuu kee ammallee booda guyyaa tokkoo hanga lamaa hospitaala keessa akka turtu si barbaadu danda’a. Haala kanaan, dhukkubbii kee fi miidhaa baqaqsanii hodhuu yeroodhaaf dhufu kamiyyuu kan akka garaa kaasaa to’achuuf gargaaruu danda’u.

Baqaqsanii hodhuu qaama garaachaa booda maaltu ta'a?

Torbanootaa fi ji’oota itti aanan keessatti ogeessa fayyaa kee waliin yeroo baay’ee qorannoo ni goota. Adeemsa ulfaatina qaamaa hir’isuu kee, haala fayyaa kee walqabatee jiruu fi miidhaa baqaqsanii hodhuun dhufu kamiyyuu ni hordofu. Akkasumas fayyaa fi ulfaatina qaamaa hir’isuu kee eeguuf akka gaariitti of kunuunsuu fi qajeelfama akkaataa jireenyaa barbaachisaa ta’e hordofuu kee beekuu barbaadu.

Baqaqsanii hodhuu qaama garaachaa booda nyaata hordofuu qabaa?

Yeroo gabaabaa keessatti garaan kee akka gaariitti akka fayyuuf qajeelfama nyaataa cimaa hordofuu qabda. Ji’oota muraasa booda nyaata idilee ta’e nyaachuu jalqabuu dandeessa, garuu ammas nyaata kee ogummaadhaan filachuu qabda. Akka duraanii nyaachuu waan hin dandeenyeef, wanti ati nyaattu soorata gahaa ta’ee fi fedhii anniisaa kee itti fufsiisuuf ta’uu isaa mirkaneeffachuu qabda. Baqaqsanii hodhuu booda yeroo muraasa booda vitaaminii fudhachuu kan jalqabdu yoo ta’u, dhaabbataadhaan fudhachuu itti fufuu si barbaachisa.